Era dostępności usług transportu lądowego – spotkanie z prof. Wojciechem Paprockim

„Era dostępności usług transportu lądowego – jak dostosować łańcuchy dostaw do warunków niedoboru usług?” – wykład profesora Wojciecha Paprockiego. Aby utrzymać pozycję lidera w Europie, konieczne jest wdrożenie odpowiednich reform i inwestycji, które pozwolą przystosować się do nowych warunków rynkowych.

Wystąpienie profesora Paprockiego koncentrowało się na kluczowych wyzwaniach, przed którymi stoi sektor transportu lądowego w Polsce i Europie, ze szczególnym uwzględnieniem transportu drogowego i kolejowego. Profesor podkreślił znaczenie transportu w gospodarce, jego wpływ na funkcjonowanie rynku europejskiego oraz omówił aktualne trendy, które kształtują ten sektor. Wskazał również na istotne zmiany w regulacjach, wpływ demografii, transformacji cyfrowej oraz energetycznej na przyszłość transportu.

Transport drogowy w Polsce i Europie stoi przed wieloma wyzwaniami. Brak kierowców, malejąca liczba przewoźników, rosnące regulacje i potrzeba transformacji cyfrowej stanowią zagrożenie dla przyszłości sektora. Profesor podkreślił znaczenie transportu w gospodarce i jego wpływ na funkcjonowanie rynku europejskiego oraz omówił aktualne trendy, które kształtują ten sektor. Wskazał również na istotne zmiany w regulacjach, wpływ demografii, transformacji cyfrowej oraz energetycznej na przyszłość transportu.

Transport drogowy i jego znaczenie w Europie

Transport drogowy odgrywa kluczową rolę w europejskiej logistyce. Polska jest liderem tego sektora, mając około 20% udziału w międzynarodowym rynku przewozów. W Niemczech przewoźnicy krajowi posiadają około 70% rynku transportowego, natomiast polskie firmy przejęły znaczną część przewozów międzynarodowych. W 2024 roku 22,5% ciężarówek na niemieckich autostradach miało polskie tablice rejestracyjne, co pokazuje dominację Polski w tej branży. Jednak przyszłość tego segmentu jest zagrożona przez rosnące bariery prawne i regulacyjne, spadek liczby przedsiębiorców, a także trudności w znalezieniu nowych kierowców. Wskazano, że choć Polska jest istotnym graczem na rynku przewozów międzynarodowych, to wiele regulacji unijnych oraz zmieniające się warunki gospodarcze powodują, że utrzymanie tej pozycji staje się coraz trudniejsze. Regulacje dotyczące czasu pracy kierowców oraz obowiązek ich regularnego powrotu do macierzystego kraju zmieniają warunki funkcjonowania branży. Podkreślono również, że w transporcie międzynarodowym Polska konkurować musi z innymi krajami, które także rozwijają swój potencjał przewozowy. Wskazano na przykład Hiszpanii, która dzięki stabilnej imigracji z Ameryki Południowej jest w stanie uzupełniać braki kadrowe wśród kierowców, podczas gdy Polska nie ma już takich rezerw, jakie miała w poprzednich latach (np. migracja z Ukrainy czy Białorusi).

Deficyt kierowców jako kluczowy problem branży

Jednym z głównych problemów, który został poruszony, jest deficyt zawodowych kierowców, zwłaszcza w przewozach międzynarodowych. Profesor zwrócił uwagę na to, że liczba kierowców posiadających uprawnienia do prowadzenia ciężkich pojazdów (C+E) jest niewystarczająca i nie ma mechanizmów, które mogłyby ten problem skutecznie rozwiązać. W ostatnich latach rynek pracy dla kierowców uzupełniali migranci, głównie z Ukrainy i Białorusi, jednak obecnie te rezerwy się wyczerpały, a młode pokolenie niechętnie wybiera zawód kierowcy ze względu na długie godziny pracy, niska atrakcyjność zawodową i brak stabilności. Zmieniające się regulacje oraz warunki pracy powodują, że coraz trudniej jest znaleźć nowych kierowców gotowych pracować w trybie międzynarodowym. Omówiono także zmieniające się preferencje zawodowe młodych ludzi, którzy w przeciwieństwie do starszego pokolenia nie są już skłonni do długotrwałej rozłąki z rodziną. Obecnie młodzi kierowcy oczekują, że będą wracać do domu nie rzadziej niż co dwa tygodnie, co w przypadku przewozów międzynarodowych staje się wyzwaniem logistycznym.

Brak sukcesorów i spadek liczby przedsiębiorców

Po raz pierwszy od wejścia Polski do Unii Europejskiej liczba firm posiadających licencję międzynarodowego przewoźnika spadła o 2%. Chociaż jest to spadek symboliczny, może on sygnalizować początek większego trendu. Wiele firm transportowych w Polsce to przedsiębiorstwa rodzinne, które nie maja sukcesorów gotowych do przejęcia działalności. Wśród młodego pokolenia brakuje zainteresowania prowadzeniem biznesu transportowego, który wiąże się z dużą ilością pracy, wysokimi kosztami i niestabilnością rynku. Coraz większy udział w rynku mają przedsiębiorstwa zagraniczne, które przejmują polski transport międzynarodowy. W 2023 roku 40 % rynku transportowego w Polsce było w rękach firm z kapitałem zagranicznym, a w 2024 roku ten udział wzrósł do 50%. To pokazuje, ze polskie firmy nie znajdują następców, a ich miejsce zajmują podmioty zagraniczne.

Wpływ regulacji na transport drogowy

Transport drogowy jest jednym z najbardziej regulowanych sektorów w Unii Europejskiej. Omówił wpływ pakietu mobilności oraz innych regulacji, które utrudniają funkcjonowanie przewoźników. Polityka unijna od lat promuje przeniesienie transportu na kolej i inne alternatywne środki przewozu, jednak infrastruktura kolejowa nie jest dostosowana do przejęcia tak dużej liczny ładunków.

Rola transformacji cyfrowej i energetycznej

Omówiono również znaczenie transformacji cyfrowej i energetycznej dla przyszłości transportu. Chociaż nowoczesne technologie mogą poprawić efektywność i zoptymalizować zarządzanie flotą, to równocześnie stwarzają nowe wyzwania dla przedsiębiorców. Cyfryzacja transportu może poprawić efektywność logistyczną, ale wymaga inwestycji, na które wiele małych firm nie może sobie pozwolić. Przejście na bardziej ekologiczne pojazdy jest koniecznością, ale obecnie bateryjne ciężarówki znajdują zastosowanie głównie w przewozach miejskich. Transport długodystansowy nadal opiera się na silnikach spalinowych ze względu na brak infrastruktury ładowania i ograniczony zasięg pojazdów elektrycznych. Wprowadzenie pojazdów autonomicznych na szeroką skalę w transporcie dalekobieżnym jest wciąż bardzo odległe i nie stanowi realnej alternatywy dla kierowców zawodowych.

Na zakończenie profesor Paprocki przedstawił szereg rekomendacji, które mogą pomóc w utrzymaniu stabilności branży transportowej. Kluczowe jest:

1. Zapewnienie lepszych warunków pracy dla kierowców
2. Wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw transportowych
3. Lepsza koordynacja działań na poziomie unijnym
4. Rozwój infrastruktury transportowej
5. Promowanie innowacji i cyfryzacji