Wywiad z Henryką Bochniarz : Czas na jednolitą umowę o pracę.

ANNA POPIOŁEK: Nie jest pani przeciwniczką umów cywilnoprawnych. Jednak jeśli chodzi o patologie na tym rynku, to podejrzewam, że zgadzamy się, że trzeba je wyeliminować. Nie może być tak, że przedsiębiorcy zamieniają pracownikom etat na umowę-zlecenie tylko dlatego, że ograniczyć koszty.

HENRYKA BOCHNIARZ: Musimy mieć odwagę mówić prawdę i tłumaczyć realia współczesnego rynku pracy. Nie wrócimy już do czasów jednej pracy przez całe życie. Elastyczność jest i będzie regułą funkcjonowania firm i pracowników. Nie można mamić młodych, że powinni mieć wyłącznie umowy na czas nieokreślony, a wszystkie inne są „śmieciowe”.
To populistyczna retoryka! W czasach niepewności i niestałości zamówień elastyczność w zatrudnianiu jest potrzebna przedsiębiorcom, inaczej nie poradzą sobie na rynku w czasie dekoniunktury. Niemniej umowy elastyczne nie powinny być wykorzystywane niezgodnie z ich przeznaczeniem i niezgodnie z prawem. Takie praktyki stanowią element nieuczciwej konkurencji i powinny zostać ograniczone.

Liczę na to, że systemowe rozwiązania dla rynku pracy staną się jednym z pierwszych tematów dyskusji w obecnie powoływanej przez parlament Radzie Dialogu Społecznego. Konieczne jest szukanie rozwiązań, które z jednej strony zapewnią większą stabilność pracownikom i podstawowe poczucie bezpieczeństwa, a z drugiej – pozwolą przedsiębiorcom dostosować się do tych zmian. Nie możemy traktować przedsiębiorców jako tych, którzy podpisują z pracownikami byle jakie umowy, żyją sobie spokojnie, maksymalizują swoje zyski i ograniczają wydatki na pracowników.

Gdy się słucha niektórych historii, to rzeczywiście można odnieść takie wrażenie.

– Zgadzam się, że zdarzają się nadużycia, które szkodzą wszystkim – pracownikom, firmom i budżetowi państwa. Ale to nie jest pełny obraz i nie powinniśmy go tworzyć wyłącznie na podstawie patologii. Proponując zmiany, musimy brać pod uwagę sytuację w małych firmach, które dają miejsca pracy większości Polaków. To one narażone są najbardziej na zmienne warunki prowadzenia działalności i stan gospodarki. Mają trzy dobre miesiące, a potem dwa słabe, co powoduje niską płynność finansową, i muszą sobie z tym poradzić. Nasza gospodarka wciąż konkuruje w Europie niskimi kosztami. Dzięki elastyczności udawało nam się dobrze funkcjonować w niepewnych czasach. Umowy na czas określony i umowy cywilnoprawne dały szansę na to, żeby w trudnej sytuacji ratować gospodarkę.

Teraz gospodarka przyspiesza.

– Tak i dlatego jest dobry moment na to, aby zastanowić się nad ograniczeniem niekorzystnych umów dla pracowników przy jednoczesnym daniu firmom możliwości rozwoju. Niskie wynagrodzenia i brak wysokiej jakości miejsc pracy stają się już nie przewagą konkurencyjną, ale kulą u nogi rozwoju gospodarki.

To co pani proponuje?

– Pierwszy krok został już uczyniony i umowy-zlecenia będą od przyszłego roku objęte składkami na ubezpieczenie społeczne. Drugi to również już wprowadzone preferencje dla firm ubiegających się o zamówienie publiczne, które zatrudniają pracowników na podstawie umowy o pracę, tam gdzie wymaga tego charakter pracy. Trzeci w końcu postulat, o którym warto rozmawiać i mówił o tym w wywiadzie Jan Rutkowski z Banku Światowego, ale także Lewiatan postulował to w debatach – stworzenie tzw. jednolitej umowy o pracę, w ramach której poziom świadczeń i poziom zabezpieczenia rósłby wraz ze stażem pracy. To jest rozwiązanie, które obie strony – pracodawcy i pracownicy – mogliby zaakceptować, bo zapewnia pracownikom większą stabilność, a upraszczając zatrudnienie, eliminuje wiele problemów biurokratycznych, na które skarżą się pracodawcy. Czwarty postulat to obniżenie klina podatkowego dla osób najmniej zarabiających.

Nie należy zapominać także o tym, że bezpieczeństwo powinno gwarantować przede wszystkim to, że po utracie pracy łatwo znajduje się następną. Poprawa efektywności służb zatrudnienia, lepsza współpraca tych służb z przedsiębiorcami to także niezbędne działania.

Czy należy skrócić okresy wypowiedzenia na etatach? Na jakich zasadach ujednolicić okresy wypowiedzenia?

– Nie da się ograniczyć stosowania umów cywilnoprawnych bez uelastycznienia umów o pracę. Oznacza to m.in. skrócenie okresów wypowiedzenia lub wydłużenie stażu potrzebnego do wejścia w kolejny próg ochrony.

Jak oskładkować zlecenia? Aby wszystkie umowy były oskładkowane? Czy składka chorobowa powinna być obowiązkowa?

– Jestem zwolenniczką oskładkowania umów-zleceń. I to rozwiązanie Lewiatan wspierał. Chcąc tworzyć warunki dla równej konkurencji, powinniśmy tworzyć przepisy obowiązujące wszystkich. Składka chorobowa jest niska i raczej nie stanowi argumentu w podejmowaniu decyzji o formie zatrudnienia. Jednocześnie jest częścią kosztów ponoszonych przez pracowników, w tym przypadku zleceniobiorców. Wprowadzenie obowiązku opłacania składki obniży wynagrodzenie zleceniobiorcy. Myśląc systemowo o bezpieczeństwie socjalnym, pamiętajmy także o tworzeniu zachęt do oszczędzania na starość.

W krajach skandynawskich związki zawodowe udzielają pożyczek zwolnionym pracownikom, szkolą ich. Szukają sposobów, żeby pomóc zwalnianym przetrwać w tym trudnym momencie, zamiast skupiać się wyłącznie na obronie miejsc pracy w niewydolnych, państwowych molochach. Są odpowiedzialnym partnerem polityki rynku pracy. Musimy iść w tym samym kierunku. To może działać na zasadzie specjalnego solidarnościowego funduszu na wypadek długotrwałego bezrobocia, na który składają się i pracownicy, i pracodawcy.

Czy należy zlikwidować obowiązek podawania przyczyny zwolnienia?

– Tak daleko bym się nie posunęła. Ochrona pracownika przed nieuzasadnionym zwolnieniem sama w sobie jest ważna. Problemem natomiast jest to, że w Polsce przybrało to postać obowiązku podawania przyczyny zwolnienia według zbyt sztywnych ram. Przepisy definiujące uzasadnienie zwolnienia z pracy nie przystają do realiów funkcjonowania firmy i pracodawcy mają kłopot ze zwolnieniem pracowników nawet w uzasadnionych przypadkach. I to trzeba zmienić.

 

dyplom
Wielkopolski Związek Pracodawców Lewiatan
ul. Grunwaldzka 104
60-307 Poznań
tel. 61 657 60 51
tel. 691 98 68 68
biuro@wzp.org.pl
www.wzp.org.pl
konfederacja lewiatan
Copyright by MindsEater